اپلای ابرود (Apply Abroad) و تحصیل در دانشگاه های معتبر جهانی را می توان از اهداف اصلی بسیاری از دانشجویان ایرانی دانست. اگر شما هم در ابتدای مسیر پذیرش تحصیلی هستید و با سوالاتی مانند چگونه اپلای کنیم؟ مراحل اپلای تحصیلی چیست؟ و یا هزینه اپلای چقدر است؟ دست و پنجه نرم می کنید، این مقاله از اپلای جو را از دست ندهید!
در این راهنمای جامع اپلای تحصیلی، نقشه راهی به صورت قدم به قدم و از صفر تا صد این فرایند، از انتخاب کشور و دانشگاه تا آماده سازی مدارک لازم برای اپلای، نگارش انگیزه نامه، دریافت بورسیه فول فاند و در نهایت، اخذ ویزای تحصیلی را به طور مفصل مورد بررسی قرار خواهیم داد؛ با ما همراه باشید!
اپلای ابرود چیست و چرا باید این مسیر را انتخاب کنیم؟
اپلای ابرود در لغت به معنای درخواست دادن به خارج از کشور است و در اصطلاح رایج، به فرایند اخذ پذیرش از موسسات آموزشی خارجی مانند دانشگاه و کالج ها اشاره دارد. این فرایند را می توان پروژه بلندمدت شخصی عنوان کرد که موفقیت در آن نیازمند تلفیقی از شایستگی آکادمیک، برنامه ریزی مالی، مهارت های زبانی و البته، استراتژی هوشمندانه است.
از جمله مزایای کلیدی اپلای تحصیلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کیفیت آموزشی مناسب:دسترسی به اساتید برجسته، آزمایشگاه های پیشرفته و متدهای آموزشی روز دنیا
- فرصت تحقیقات و پژوهش:امکان دریافت فاند تحصیلی (Funding) برای کار روی پروژه های تحقیقاتی، به خصوص در مقاطع ارشد و دکتری
- چشمانداز شغلی جذاب: با تحصیل در دانشگاه های معتبر بین المللی، بازار کار جهانی جذابی پیش رویتان خواهد بود
- رشد فردی و شبکه سازی: استقلال، زندگی در محیط چندفرهنگی و ساخت شبکه ای از دوستان و همکاران بین المللی، تجاربی است که تنها از طریق زندگی در خارج از کشور بدست خواهید آورد.
مسیر اپلای ابرود برای همه افراد، از فارغ التحصیلان دبیرستان (اپلای با مدرک دیپلم) تا دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، باز است که هر کدام نیازمند استراتژی خاص خود هستند.
نقشه راه جامع اپلای ابرود؛ 10 گام اساسی تا موفقیت در اخذ پذیرش تحصیلی
برای اینکه سردرگم نشوید، در این قسمت از مقاله، کل فرایند “چگونه برای دانشگاه های خارجی اپلای کنیم؟” را به 10 مرحله کلیدی و مهم تقسیم کرده ایم که به بررسی آن ها خواهیم پرداخت؛ با اپلای جو همراه باشید!
گام اول: خودشناسی و انتخاب رشته، کشور، و دانشگاه
این مرحله را می توان فونداسیون کل اپلای تحصیلی شما دانست. توجه داشته باشید که تصمیمات عجولانه در این گام، می تواند در آینده گریبان گیر شما شود!
1- انتخاب رشته:
علاقه یا بازار کار؟ بهترین حالت، ترکیبی از هر دو است. رشته ای را انتخاب کنید که هم به آن علاقمند هستید و هم آینده شغلی مناسبی در سطح بین المللی دارد.
در مورد مقطع تحصیلی نیز بهتر است بدانید اپلای با مدرک لیسانس برای مقطع ارشد، رایج ترین نوع اپلای ابرود است، در حالی که اپلای دکتری نیازمند پیش زمینه تحقیقاتی قوی می باشد.
2- انتخاب کشور (بهترین کشور برای اپلای ابرود کدام است؟)
باید توجه کنید که در فرایند پذیرش تحصیلی، هیچ کشوری بهترین مطلق نیست و انتخاب آن به اهدافتان بستگی دارد. از بهترین گزینه های پیش رویتان می توان به کشورهای زیر اشاره کرد:
اپلای ابرود برای آمریکا (USA)
- مزایا: دارای برترین دانشگاه های جهان، پایتخت تحقیقات و نوآوری، بیشترین شانس دریافت فاند تحصیلی کامل (پذیرش فول فاند) در مقطع دکتری
- معایب:هزینه زندگی و تحصیل بسیار بالا (در صورت نداشتن فاند)، فرایند ویزای تحصیلی (F1) حساس و رقابتی (به خصوص برای ایران)
- 5- اپلای ابرود برای کانادا (Canada)
- مزایا: کیفیت بالای آموزش، جامعه مهاجرپذیر و چندفرهنگی، مسیرهای روشن برای دریافت اقامت دائم(PR) کانادا پس از تحصیل
- معایب: هزینه تحصیل نسبتا بالا (کمتر از آمریکا)، زمستان سرد، رقابت شدید برای پذیرش در دانشگاه های برتر مانند UBCو McGill
اپلای ابرود برای آلمان (Germany)
- مزایا: تحصیل تقریبا رایگان در دانشگاه های دولتی (حتی به زبان انگلیسی)، ارتباط قوی دانشگاه با صنعت، هزینه زندگی معقول
- معایب: نیاز به یادگیری زبان آلمانی برای زندگی و کار، فرایند اداری کند، افزایش نرخ ریجکتی ویزا در سال های اخیر
سایر مقاصد محبوب
- استرالیا: مزایا: دانشگاه هایی با رنکینگ خوب، امکان کار پس از تحصیل، آب و هوای عالی؛ معایب: بالا بودن هزینه ها، دوری مسافت
- بریتانیا (UK): مزایا: دانشگاه های با کیفیت (آکسفورد، کمبریج)، دوره های ارشد یک ساله؛ معایب: هزینه زندگی بسیار بالا، قوانین سخت گیرانه اقامت پس از تحصیل
- هلند و کشورهای حوزه اسکاندیناوی: مزایا: کیفیت بالای زندگی، برنامه های انگلیسی زبان متعدد؛ معایب: هزینه بالای زندگی
3- انتخاب دانشگاه
پس از انتخاب کشور، لیستی از ۱۰ تا ۱۵ دانشگاه مورد نظرتان تهیه کنید و آن ها رابه سه دسته تقسیم کنید:
- رویایی (Dream): دانشگاه هایی که شانس کمی دارید (مثلاً رنک زیر۲۰)
- محتمل (Target): دانشگاه هایی که رزومه شما با میانگین پذیرفته شدگان آن ها همخوانی دارد
- قطعی (Safe): دانشگاه هایی که مطمئن هستید از آن ها پذیرش می گیرید (رنک پایین تر، اما معتبر)
گام دوم: آماده سازی مدارک تحصیلی (مدارک لازم برای اپلای ابرود)
این مرحله یکی از مهم ترین بخش های پرونده شماست. مدارک لازم برای اپلای باید بی نقص، کامل و رسمی باشند. مدارکتان را به این صورت آماده سازی کنید:
- دانشنامه و ریزنمرات رسمی:از دانشگاه یا دبیرستان (برای اپلای با مدرک دیپلم) درخواست کنید که مدارک رسمی شما را صادر کنند
- ترجمه رسمی: تمام مدارک فارسی باید توسط دارالترجمه رسمی (با مهر دادگستری و وزارت خارجه) به زبان انگلیسی (یا زبان کشور مقصد) ترجمه شوند.
- ارزشیابی مدارک (Credential Evaluation): برای اپلای تحصیلی برخی دانشگاه ها باید مدارک خود را برای معادل سازی به موسساتی مانند WES ارسال کنید. توجه کنید که این فرایند زمان بر است (۲ تا ۴ ماه)، پس باید آن را زود شروع کنید!
- پاسپورت معتبر:اطمینان حاصل کنید که پاسپورت شما حداقل تا یک سال پس از شروع تحصیل اعتبار دارد.
گام سوم: قبولی در آزمون های استاندارد
شرایط لازم برای اپلای ابرود تقریبا همیشه شامل ارائه نمرات آزمون های استاندارد است که در این قسمت آن ها را مورد بررسی قرار می دهیم، با اپلای جو همراه باشید!
آزمون زبان (آیلتس، تافل، دولینگو)
- آیلتس (IELTS Academic): محبوب در کانادا، بریتانیا، استرالیا و اروپا. نمره اورال (Overall) و نمره هر مهارت (Skill) به صورت جداگانه اهمیت دارد.
- تافل (TOEFL IBT): محبوب در آمریکا
- دولینگو (Duolingo): پس از همه گیری کرونا، توسط بسیاری از دانشگاه ها به عنوان جایگزین سریع تر و ارزان تر پذیرفته شد
توجه داشته باشید که حداقل نمره (Minimum Requirement) در این آزمون ها، فقط شما را مجاز به بررسی پرونده می کند. برای رقابت برای اخذ بورسیه تحصیلی (فاند)، به نمراتی بالاتر از حداقل اعلام شده نیاز دارید.
آزمون های تکمیلی (GRE، GMAT و …)
- GRE (Graduate Record Examinations): برای اپلای ابرود اغلب رشته های مهندسی و علوم پایه در مقاطع ارشد و دکتری آمریکا و کانادا به شدت توصیه می شود. نمره بخش Quantitative (ریاضی) برای مهندسین از اهمیت بیشتری برخوردار است.
- GMAT (Graduate Management Admission Test): مخصوص رشته های مدیریت و MBA
با توجه به تاثیرگذاری قابل توجه این آزمون ها بر اخذ پذیرش فول فاند پیشنهاد می کنیم حداقل ۶ تا ۹ ماه برای آمادگی این آزمون ها زمان اختصاص دهید.
گام چهارم: نگارش مدارک مورد نیاز اپلای تحصیلی (CV, SOP, LOR)
مدارکی مانند رزومه تحصیلی، انگیزه نامه و همچنین توصیه نامه اساتید می تواند تاثیر قابل توجهی بر فرایند پذیرش تحصیلیتان داشته باشد، پس حساسیت زیادی در نوشتن آن ها داشته باشید.
رزومه آکادمیک (CV)
دقت کنید که این رزومه با رزومه کاری متفاوت است و تمرکز آن بر دستاوردهای تحصیلی می باشد. حجم رزومه شما حداکثر باید 2 صفحه باشد و شامل بخش های زیر شود:
- بخش های اصلی: اطلاعات تماس، سوابق تحصیلی (Education)
- سوابق تحقیقاتی (Research Experience)
- مقالات منتشر شده (Publications)
- کنفرانس ها (Conferences)
- مهارت های فنی و نرمافزاری (Skills)
- سوابق تدریس (Teaching Experience)
- افتخارات (Honors & Awards)
انگیزه نامه (SOP)
از مهم ترین مدارک مورد نیاز برای اپلای ابرود محسوب می شود که می توانید برای نوشتن آن از ساختار پیشنهادی زیر استفاده کنید:
- مقدمه: می توانید با چالش تحقیقاتی که با آن روبرو شدید شروع کنید. در ادامه دلیل اپلای تحصیلی و انتخاب رشته مورد نظرتان را بیان کنید
- بدنه: به عنوان مثال توضیح دهید چگونه سوابق تحصیلی، پروژه ها و تجربیات کاری، شما را برای این موقعیت تحصیلی آماده کرده است.
- چرا این دانشگاه و استاد؟: به موضوعات تحقیقاتی، آزمایشگاه یا کورس های درسی منحصربهفرد آن دانشگاه و استاد اشاره کنید و بگویید چرا شما و این موقعیت تحصیلی با هم تطابق دارید.
- نتیجهگیری: اهداف بلندمدت خود را (چه در صنعت و چه در تحصیلات) بیان کنید و بگویید این موقعیت تحصیلی چگونه به شما در رسیدن به آن اهداف کمک خواهد کرد.
توجه کنید که باید از استفاده عبارات کلیشه ای مانند “من از کودکی عاشق کامپیوتر بودم” و یا تعریف اغراق آمیز از دانشگاه پرهیز کنید و در نگارش انگیزه نامه خود لحنی صادقانه و حرفه ای داشته باشید.
توصیه نامه (LOR) یا (Letter of Recommendation)
برای اپلای ابرود موفق و ایده آل به ۲ تا ۳ توصیه نامه از اساتیدی نیاز دارید که شما را به خوبی میشناسند. در مورد توصیه نامه به نکات زیر توجه داشته باشید:
- از چه کسی بگیریم؟استادی که با او پروژه تحقیقاتی داشته اید یا نمره خوبی در کلاسش گرفته اید، بهتر از رئیس دانشگاهی است که فقط اسم شما را می داند؛ اعتبار استاد مهم است، اما شناخت او از شما مهم تر!
- چگونه درخواست کنیم؟حداقل یک ماه قبل از ددلاین اپلای تحصیلی، به صورت حضوری یا در یک ایمیل رسمی درخواست خود را مطرح کنید. حتما رزومه و پیشنویس SOP خود را برای استاد ارسال کنید تا کار او برای نوشتن یک LOR قوی و پر از جزئیات، راحت تر شود.
گام پنجم: ارسال ایمیل به اساتید (برای متقاضیان ارشد و دکتری)
این گام برای متقاضیان کارشناسی ارشد پژوهش محور و دکتری که به دنبال فاند تحصیلی و یا پذیرش فول فاند هستند، بسیار مهم است. در سیستم آمریکای شمالی، اغلب موارد پذیرش تحصیلی منوط به پیدا کردن استاد راهنما (Supervisor) است که شرایط شما را بپذیرد و بودجه تحقیقاتی (فاند) شما را تامین کند.
نوشتن ایمیل با فرمت مناسب (Cold Email)
در نگارش ایمیل خود برای اپلای ابرود می توانید از ساختار پیشنهادی زیر استفاده کنید:
- موضوع (Subject):واضح و جلب توجه کننده باشد. مثال:
Prospective PhD Student Inquiry – [Your Name] [Research Interest]
- متن ایمیل: کوتاه، مستقیم و شخصی سازی شده (از استفاده متن های مشابه خودداری کنید!)
- بدنه ایمیل : به عنوان مثال می توانید ترتیب زیر را استفاده کنید:
(پاراگراف ۱): خود را معرفی کنید و بگویید چرا به زمینه کاری آن استاد علاقه مندید (می توانید به مقاله های اخیرش ارجاع دهید)
(پاراگراف ۲): به طور خلاصه از تجربه های مرتبطتان که شما را کاندیدای خوبی برای این موقعیت می کند، بیان کنید
اگر بعد از یک تا دو هفته پاسخی دریافت نکردید، می توانید یک ایمیل پیگیری (Follow-up) ارسال کنید.
گام ششم: تکمیل اپلیکیشن فرم و پرداخت هزینه اپلای (Apply Fee)
پس از آماده شدن تمام مدارک برای اپلای ابرود، نوبت به ارسال درخواست می رسد که برای آن باید به موارد زیر توجه کنید:
- پورتال آنلاین: هر دانشگاه یک سیستم اپلیکیشن آنلاین دارد که باید اطلاعات خود را در آن وارد کنید، مدارک را آپلود کنید و اطلاعات تماس اساتید توصیه کننده را وارد نمایید تا لینک ارسال LOR برایشان ایمیل شود.
- ددلاین های اپلای تحصیلی (Deadlines): مراقب ددلاین ها باشید! ددلاین های دریافتبورسیه تحصیلی معمولا بسیار زودتر از ددلاین نهایی پذیرش هستند.
- هزینه اپلای (Application Fee): معمولا دانشگاه مبلغی بین ۵۰ تا ۱۵۰ دلار برای بررسی پرونده شما دریافت می کند. این بخش قابل توجهی ازهزینه های اپلای ابرود را تشکیل می دهد.
گام هفتم: مدیریت هزینه های اپلای (بورسیه تحصیلی و فاند تحصیلی)
این بخش دغدغه اصلی بسیاری از متقاضیان اپلای ابراد است. هزینه ها به دو دسته تقسیم می شوند:
- هزینه های قبل از پذیرش (آزمون، ترجمه، اپلیکیشن فی)
- هزینه های بعد از پذیرش (شهریه و زندگی)
چگونه هزینه های اپلای ابرود را پوشش دهیم؟
در این قسمت به بررسی مهم ترین راهکارهای مدیریت هزینه ها در فرایند اخذ پذیرش تحصیلی خواهیم پرداخت؛ با اپلای جو همراه باشید!
1- فاند تحصیلی (Funding/Assistantship)
این بهترین نوع حمایت مالی است که معمولا در مقاطع دکتری و ارشد پژوهش محور ارائه می شود و شامل انواع زیر است:
- دستیار پژوهشی (RA):استاد از بودجه تحقیقاتی خود به شما حقوق داده و شهریه شما کاهش می یابد.
- دستیار آموزشی (TA):در این نوع فاند تحصیلی،دپارتمان در ازای کمک به اساتید (برگزاری کلاس حل تمرین، تصحیح اوراق و غیره) حقوق داده و شهریه را کاهش می دهد.
2- بورسیه تحصیلی (Scholarship)
این کمک های مالی مبتنی بر شایستگی (Merit-based) یا نیاز مالی (Need-based) دانشجویان ارائه می شوند و انواع مختلفی دارند:
- بورسیه دانشگاهی
- بورسیه دولتی مانند DAAD آلمان، بورسیه های سازمانی و غیره
چگونه برای بورسیه تحصیلی اپلای کنیم؟ برای این امر اغلب باید در اپلیکیشن فرم اصلی گزینه آن را فعال کنید، یا نیازمند یک اپلیکیشن مجزا و نوشتن یک متن درخواست (Essay) اختصاصی برای آن خواهید بود.
گام هشتم: اپلای ابرود با شرایط خاص (چالش ها و راهکارها)
بر فرایند اخذ پذیرش تحصیلی باید توجه کنید که همه متقاضیان، رزومه ایده آلی ندارند و قطعا با چالش هایی روبرو خواهند شد. در این قسمت به چند چالش متداول خواهیم پرداخت.
اپلای با مدرک دیپلم (اپلای کارشناسی)
این فرایند بسیار رقابتی تر است زیرا فاند و بورسیه تحصیلی محدودتری ارائه می شود. در این اپلای تحصیلی، تمرکز اصلی بر نمرات دبیرستان، نمره آزمون زبان و آزمون هایی مانند SAT یا ACT (برای آمریکا) است. علاوه بر موارد فوق، نگارش SOP قوی می تواند نشان بلوغ فکری و انگیزه متقاضی باشد.
اپلای با گپ تحصیلی (Study Gap)
اگر به دلایلی مانند کار یا سربازی، بین مقاطع تحصیلی شما فاصله زمانی افتاده است، نباید آن را پنهان کنید. در این حالت، در رزومه و SOP خود به طور شفاف در مورد دلیل این وقفه تحصیلی توضیح دهید. اگر سابقه کار مرتبط دارید، این گپ می تواند حتی به یک نقطه قوت تبدیل شود!
اپلای با معدل پایین
اگر معدل کل شما پایین است، نباید در فرایند اپلای ابرود ناامید شوید! در این شرایط در SOP روی نمرات بالای دروس تخصصی مرتبط با رشتهی مقصد مانور دهید. نمره زبان و GRE بسیار بالا کسب کنید. رزومه تحقیقاتی و مقالات خود را قوی کنید تا معدل را جبران کند.
گام نهم: ویزای تحصیلی، خان آخر اپلای ابرود
اخذ پذیرش تحصیلی (Admission Letter) پایان کار نیست؛ بلکه آغاز فرایند حساس ویزای تحصیلی محسوب می شود. ریجکت شدن ویزا می تواند تمام زحمات شما در فرایند اپلای ابرود را هدر دهد! برای درخواست ویزای تحصیلی باید مدارک زیر را ارسال نمایید:
- نامه پذیرش رسمی (I-20 برای آمریکا وLOA برای کانادا)
- پاسپورت معتبر
- اثبات تمکن مالی(Bank Statement):حیاتی ترین مدرک برای درخواست ویزای تحصیلی! شما باید به افسر سفارت ثابت کنید که توانایی پرداخت کامل هزینه های سال اول تحصیل و زندگی را دارید. این موضوع با گواهی بانک، ارائه اسناد ملکی و غیره قابل اثبات می باشد.
- برنامه تحصیلی (Study Plan)(مخصوصاً برای ویزای کانادا): در این مدرک باید توضیح دهید چرا این رشته و کشور را برای ادامه تحصیل خود انتخاب کرده اید
- اثبات وابستگی به کشور مبدأ (Ties to Home Country):باید افسر را متقاعد کنید که پس از اتمام تحصیل به کشور خود بازخواهید گشت. این مورد که برای جلوگیری از پناهندگی است، می تواند با ارائه دلایلی مانند وابستگی خانوادگی، شغلی، ملکی و غیره اثبات گردد.
- مصاحبه سفارت (به ویژه برای ویزای آمریکا): این مصاحبه کوتاه (اغلب زیر ۵ دقیقه)، تاثیر سرنوشت سازی بر موفقیت نهایی اپلای ابرود شما دارد. در مصاحبه سفارت برای پاسخ به سه سوال کلیدی چرا این دانشگاه؟، چه کسی هزینه ها را میدهد؟، و برنامه شما پس از تحصیل چیست؟ آمادگی کافی داشته باشید. پاسخ های شما باید صادقانه، قاطعانه و همسو با مدارک مستند باشند.
گام دهم: اقدامات نهایی اپلای ابراد پس از دریافت ویزای تحصیلی
در این گام که موفق به اخذ پذیرش تحصیلی و ویزا شده اید، زمان برنامه ریزی برای سفر رسیده است. موارد زیر از مهم ترین مراحل لازم می باشد:
- رزرو بلیط هواپیما
- تعیین محل اقامت (خوابگاه دانشگاه یا اجاره خانه)
- واکسیناسیون (در صورت نیاز دانشگاه)
جمع بندی
فرایند اپلای ابرود، مسیری پیچیده و پر از چالش است، اما نتیجه جذاب آن، دستیابی به سطح بالاتری از دانش، تجربه زندگی مستقل در فرهنگی جدید و گشودن درهای آینده شغلی بین المللی، ارزش این تلاش ها را دارد. در این مقاله از اپلای جو، فرایند اپلای تحصیلی و اخذ پذیرش فول فاند را به طور کامل مورد بررسی قرار داده و به نکات مهم آن پرداختیم.
