در پاسخ به Citation چیست باید بگوییم:
Citation یعنی ارجاع یا استناد به یک اثر علمی دیگر. وقتی یک محقق در مقاله خود به تحقیق فرد دیگری اشاره میکند و آن را منبع قرار میدهد، در واقع به آن یک citation داده است. هرچقدر یک مقاله یا یک استاد، citation بیشتری از دیگران دریافت کند، یعنی آن کار علمی، تاثیرگذارتر و معتبرتر شناخته میشود.
به زبان ساده Citation چیست؟ (سادهترین توضیح ممکن)
با یک مثال ساده شروع میکنیم. فرض کنید شما یک مقاله مینویسید و در متن آن میگویید: «طبق تحقیق فلانی، این موضوع اینگونه است…» و بعد نام آن تحقیق را در بخش منابع مقالهتان میآورید. همین کار، citation دادن نام دارد.
از طرف دیگر، وقتی فرد دیگری هم به مقاله شما اشاره کند و آن را منبع خود قرار دهد، در این حالت شما citation گرفتهاید. پس بهطور خلاصه:
- citation دادن یعنی استفاده از کار دیگران در پژوهش خودتان.
- citation گرفتن یعنی استفاده دیگران از کار شما در پژوهششان.
هرچه یک مقاله بیشتر مورد استناد قرار گیرد، یعنی محتوای آن برای جامعه علمی مفیدتر و کاربردیتر بوده است.
Citation چیست (تخصصی) و روش محاسبه آن
از نگاه علمیتر، citation به معنای ارجاع رسمی و مستند به یک منبع علمی پیشین است که در متن یک مقاله، پایاننامه یا کتاب آورده میشود تا ادعاها یا نتایج پژوهش را پشتیبانی کند. این ارجاع معمولاً طبق یک فرمت مشخص (مانند APA، MLA یا IEEE) نوشته میشود و شامل اطلاعاتی مانند نام نویسنده، سال انتشار و عنوان اثر است.
اما نکته مهمتر، نحوه محاسبه citation است. پایگاههای علمی معتبری مانند Google Scholar، Scopus و Web of Science، تعداد citation هر مقاله یا هر پژوهشگر را به این شکل محاسبه میکنند: هر بار که یک مقاله جدید، اثری پیشین را در بخش منابع خود بیاورد، این پایگاهها آن را ثبت میکنند و به تعداد citation آن اثر، یک واحد افزوده میشود. به عبارت دیگر، اگر مقاله A، ده بار در مقالات دیگر به عنوان منبع استفاده شده باشد، گفته میشود که مقاله A ده citation دارد. این عدد به مرور زمان و با انتشار مقالات جدید، افزایش مییابد و معمولاً در پروفایل علمی هر استاد یا پژوهشگر، بهصورت مجموع کل citationهایی که آثارش دریافت کرده، نمایش داده میشود.
چرا citation اهمیت زیادی دارد؟
Citation یکی از مهمترین معیارهایی است که نشان میدهد یک پژوهش یا یک استاد، تا چه اندازه در حوزه خود تاثیرگذار بوده است. وقتی مقالهای citation زیادی دریافت میکند، یعنی سایر محققان نیز آن را مطالعه کرده، به آن اعتماد کرده و از آن در کار خود استفاده کردهاند.
از سوی دیگر، citation برای دانشجویانی که قصد اپلای تحصیلی دارند نیز اهمیت زیادی دارد. یکی از راههایی که دانشجو میتواند اعتبار یک استاد راهنمای بالقوه را ارزیابی کند، بررسی citationهای همان استاد است. هرچقدر citation یک استاد بالاتر باشد، معمولاً نشاندهنده جایگاه علمی قویتر او در حوزه تخصصیاش است.
اینجا این سوال مطرح میشود که دقیقاً چه عددی از citation برای یک استاد «مناسب» در نظر گرفته میشود؟ این موضوع به عوامل مختلفی مانند رشته تحصیلی و سابقه کاری استاد بستگی دارد که در مقالهای جداگانه با عنوان «سایتیشن استاد باید چقدر باشد» بهطور کامل به آن پرداخته خواهد شد.
Citation در کجاها استفاده میشود؟
Citation مخصوص یک نوع سند خاص نیست و در بسیاری از منابع علمی دیده میشود:
- مقاله علمی: تقریباً هر مقاله علمی که منتشر میشود، بخشی با عنوان منابع یا references دارد که تمام citationهای آن مقاله در آن فهرست شده است.
- پایاننامه: دانشجویان هنگام نگارش پایاننامه، باید به تحقیقات پیشین مرتبط با موضوع خود ارجاع دهند تا نشان دهند پژوهششان بر چه پایهای شکل گرفته است.
- کتاب: نویسندگان کتابهای علمی و دانشگاهی نیز معمولاً به منابع و پژوهشهای دیگر استناد میکنند تا مطالب خود را مستند کنند.
- تحقیق دانشگاهی: هر پروژه یا تحقیقی که در دانشگاه انجام میشود، برای معتبر شدن نیازمند citation از منابع علمی است.
- ژورنالها: ژورنالهای علمی محل اصلی انتشار مقالاتی هستند که سرشار از citation به کارهای پیشین خود یا سایر پژوهشگراناند.
- مقالات ISI: این مقالات که در سطح بینالمللی معتبر شناخته میشوند، معمولاً بیشترین حساسیت را روی کیفیت و تعداد citationهای خود دارند.
یک مثال واقعی از نحوه شمارش citation
فرض کنید استادی به نام دکتر «الف» مقالهای را در سال ۲۰۱۸ منتشر کرده است. از آن سال تاکنون، ۵۰ مقاله دیگر از پژوهشگران مختلف نوشته شده که هر کدام در بخش منابع خود، به مقاله دکتر الف اشاره کردهاند. در این حالت، پایگاههایی مانند Google Scholar، عدد ۵۰ را به عنوان citation آن مقاله ثبت میکنند.
حال اگر دکتر الف ده مقاله دیگر هم داشته باشد که هرکدام به ترتیب ۱۰، ۲۰، ۵، ۳۰ و… citation دریافت کرده باشند، مجموع همه این اعداد، کل citation پروفایل دکتر الف را تشکیل میدهد. این عدد کلی همان چیزی است که معمولاً در پروفایل Google Scholar یک استاد بهصورت شفاف نمایش داده میشود و دانشجویان هنگام انتخاب استاد راهنما یا استاد برای اپلای تحصیلی به آن توجه میکنند.
جمعبندی
بهطور خلاصه، citation یعنی هر بار که یک اثر علمی به عنوان منبع در کار دیگری مورد استفاده قرار گیرد. این معیار نشان میدهد که یک مقاله یا یک استاد تا چه اندازه در جامعه علمی تاثیرگذار بوده و در مقالات، پایاننامهها، کتابها و ژورنالهای مختلف کاربرد دارد. برای دانشجویانی که قصد اپلای تحصیلی دارند نیز، بررسی citation اساتید میتواند راهنمای مناسبی برای انتخاب استاد راهنما باشد.
